डिजिटल व्यवहारांत भारत आघाडीवर; ब्रिक्स बैठकीत ६जी तंत्रज्ञानावर चर्चा

पुणे: भारताने डिजिटल तंत्रज्ञान आणि आर्थिक व्यवहारांच्या क्षेत्रात ऐतिहासिक झेप घेतली असून, आज संपूर्ण जगातील एकूण डिजिटल व्यवहारांपैकी सुमारे निम्मे व्यवहार एकट्या भारतात होत आहेत. युनिफाइड पेमेंट इंटरफेस (UPI) च्या माध्यमातून २०२५-२६ या आर्थिक वर्षात तब्बल २४० अब्जहून अधिक व्यवहार नोंदवले गेले आहेत. भारताचे हे नाविन्यपूर्ण आणि प्रगत डिजिटल व्यवहारांचे मॉडेल आज संपूर्ण जगासाठी एक आदर्श ठरत आहे, असा गौरवशाली दावा केंद्रीय दूरसंचार मंत्री ज्योतिरादित्य शिंदे यांनी पुण्यात केला.

     पुण्यात आयोजित ब्रिक्स (BRICS) समूहातील सदस्य देशांच्या, ज्यामध्ये ब्राझील, रशिया, भारत, चीन, दक्षिण आफ्रिका आणि इजिप्तचा समावेश आहे, या देशांच्या दूरसंचार मंत्र्यांच्या उच्चस्तरीय बैठकीत ते बोलत होते. या महत्त्वपूर्ण बैठकीत डिजिटल कनेक्टिव्हिटी, कृत्रिम बुद्धिमत्ता (AI), ६जी (6G) तंत्रज्ञान, सायबर सुरक्षा, डिजिटल सार्वजनिक पायाभूत सुविधा आणि डिजिटल कौशल्यविकास या अत्यंत महत्त्वाच्या विषयांवर सखोल चर्चा करण्यात आली. या सर्व प्रमुख क्षेत्रांमध्ये ब्रिक्स देशांमधील परस्पर सहकार्य अधिक दृढ आणि व्यापक करण्याचा एकसंधी निर्णय या बैठकीत घेण्यात आला, ज्याची सविस्तर माहिती केंद्रीय मंत्र्यांनी पत्रकार परिषदेत दिली.

      भारताने ब्रिक्स देशांसोबत आपल्या यशस्वी डिजिटल सार्वजनिक पायाभूत सुविधांची (DPIs) मॉडेल्स सामायिक करण्याचा महत्त्वाचा प्रस्ताव यावेळी मांडला आहे. दूरसंचार, सायबर सुरक्षा, कृत्रिम बुद्धिमत्ता आणि आगामी ६जी तंत्रज्ञानाच्या क्षेत्रात संयुक्त प्रशिक्षण व तांत्रिक देवाण घेवाण वाढविण्यात येणार असून, इच्छुक देशांमध्ये भारताच्या डिजिटल उपाययोजनांचे प्रायोगिक प्रकल्पही राबविले जाणार आहेत. देशातीलदूरसंचार क्षेत्राच्या प्रगतीबाबत बोलताना मंत्री शिंदे यांनी सांगितले की, भारताच्या प्रत्येक गावापर्यंत ४जी सेवा यशस्वीपणे पोहोचली असून, ५जी सेवांचा विस्तारही मोठ्या प्रमाणावर झाला आहे. अत्यंत कमी खर्चात दर्जेदार डिजिटल आणि दूरसंचार सेवा पुरवणे हे भारताच्या डिजिटल परिवर्तनाचे सर्वात मोठे वैशिष्ट्य ठरले आहे.

      डिजिटल परिवर्तन हे केवळ गतीने होणारे नसून ते सर्वसमावेशक, सुरक्षित, अत्यंत विश्वासार्ह आणि शाश्वत असावे, यावर सर्व ब्रिक्स देशांनी एकमुखाने सहमती दर्शविली आहे. नव कल्पनांना जास्तीत जास्त चालना देणे आणि नागरिकांची डिजिटल क्षमता उंचावण्यासाठी परस्पर सहकार्य वाढवण्यावर या बैठकीत विशेष भर देण्यात आला. सायबर सुरक्षेसाठी संयुक्त उपाययोजना, ६जी तंत्रज्ञानावर एकत्रित काम, डिजिटल मॉडेल्सची परस्पर देवाणघेवाण आणि ‘डिजिटल ब्रिक्स फोरम‘ला अधिक बळकटी देण्याच्या दिशेने पावले उचलली जाणार आहेत. या उच्चस्तरीय बैठकीमुळे जागतिक पातळीवर भारताचे डिजिटल नेतृत्व पुन्हा एकदा अधोरेखित झाले असून आगामी काळात तंत्रज्ञान क्षेत्रात अनेक नवे बदल पाहायला मिळण्याची शक्यता आहे.