नद्यांच्या संवर्धनाला मिळणार नवी दिशा; नाशिकमध्ये ‘महाराष्ट्र नदी संवर्धन अभियान’चा शुभारंभ

मुंबई:महाराष्ट्रातील नद्यांचे भविष्य अधिक सुरक्षित, प्रवाही आणि निर्मळ करण्यासाठी राज्य शासनाने एक अत्यंत महत्त्वाचे आणि दूरगामी पाऊल उचलले आहे. राज्यातील सर्व प्रमुख नद्यांचे पुनरुज्जीवन आणि संवर्धन करण्यासाठी लवकरच सर्वसमावेशक असे ‘महाराष्ट्र नदी संवर्धन अभियान’ राबविण्यात येणार असल्याची घोषणा करण्यात आली आहे. या महत्त्वाकांक्षी अभियानाचा अधिकृत शुभारंभ मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांच्या प्रमुख उपस्थितीत आगामी काळात नाशिक येथे आयोजित विशेष संमेलनातून केला जाणार आहे.

     आगामी कुंभमेळ्याच्या पार्श्वभूमीवर नाशिक शहरात या अभियानांतर्गत विशेष राज्यस्तरीय कार्यशाळा आणि विविध जनजागृती कार्यक्रमांचे आयोजन करण्यात येणार असून, या माध्यमातून राज्यभरातील नद्यांना नवे जीवन देण्याचे नियोजन शासनाकडून केले जात आहे.
      ​मंत्रालयात जलसंपदा मंत्री गिरीश महाजन यांच्या अध्यक्षतेखाली नुकतीच नदी पुनरुज्जीवन आणि संवर्धनाबाबत एक उच्चस्तरीय महत्त्वाची बैठक पार पडली. या बैठकीка देशाचे प्रसिद्ध ‘जलपुरुष’ डॉ. राजेंद्र सिंह, सचिव एकनाथ डवले, डॉ. चंद्रकांत पुलकुंडवार, सचिव (लाभक्षेत्र विकास) प्रकाश मिसाळ यांच्यासह जलसंपदा व इतर विविध विभागांचे वरिष्ठ अधिकारी तसेच ‘जल बिरादरी’चे प्रमुख प्रतिनिधी मोठ्या संख्येने उपस्थित होते.

     स्वातंत्र्याच्या अमृत महोत्सवानिमित्त राज्य शासनाने यापूर्वी यशस्वीपणे राबवलेल्या ‘चला जाणूया नदीला’ या अभियानावर आधारित या नव्या अभियानाची रूपरेषा तयार करण्यात आली आहे. त्या अभियानांतर्गत राज्यातील ३५ जिल्ह्यांमधील तब्बल १०८ नद्यांचा सखोल अभ्यास करण्यात आला असून, नद्यांविषयी जनमानसात जनजागृती निर्माण करण्यासोबतच त्या अविरल, निर्मळ आणि प्रवाही ठेवण्यासाठी आवश्यक असणाऱ्या तांत्रिक व व्यावहारिक उपाययोजनांवर काम सुरू करण्यात आले आहे.

       या संपूर्ण मोहिमेचे सर्वात मोठे वैशिष्ट्य म्हणजे यामध्ये पूर्णपणे लोकसहभागावर भर देण्यात आला आहे. स्थानिक नागरिक, शाळकरी व महाविद्यालयीन विद्यार्थी, पारंपरिक जलज्ञानाचा सखोल अभ्यास असलेले तज्ज्ञ, वैज्ञानिक आणि शासकीय अधिकारी यांच्या संयुक्त सहभागातून लोकअभ्यास व अचूक कृती आराखडे तयार करण्यात आले आहेत. या विविध आराखड्यांमध्ये सुचविलेल्या वैज्ञानिक व स्थानिक उपाययोजनांच्या आधारे जलसंपदा विभाग आणि राज्य शासनाचे इतर संबंधित विभाग एकमेकांच्या समन्वयाने नदी संवर्धनाचे कठीण पण महत्त्वाचे काम प्रत्यक्षात उतरवणार आहेत.
​       बैठकीदरम्यान बोलताना प्रसिद्ध जलपुरुष डॉ. राजेंद्र सिंह यांनी महाराष्ट्रातील नद्यांचे पुनरुज्जीवन आणि संवर्धन हा अत्यंत कळीचा व महत्त्वाचा विषय असल्याचे अधोरेखित केले. या पार्श्वभूमीवर राज्य शासनाकडून उचलण्यात येत असलेल्या पावलांबद्दल त्यांनी तीव्र समाधान व्यक्त केले. महाराष्ट्रात नद्यांना पुन्हा जिवंत करण्यासाठी चालवलेले हे प्रयत्न अत्यंत कौतुकास्पद असून, आगामी काळात नाशिक येथे होणारा या अभियानाचा कार्यक्रम संपूर्ण देशासाठी एक आदर्श ठरेल, असा विश्वास त्यांनी यावेळी व्यक्त केला.
​      या उच्चस्तरीय बैठकीत ‘जल बिरादरी’चे नरेंद्र चुघ, डॉ. सुमंत पांडे, लोकप्रिय अभिनेते चिन्मय उदगीरकर, महेंद्र महाजन, राजेश पंडित, मनोज साठे यांच्यासह अनेक नामवंत प्रतिनिधींनी सक्रिय सहभाग नोंदवून मोलाच्या सूचना केल्या. विशेष म्हणजे, महाराष्ट्र शासनाच्या या यशस्वी आणि लोकभिमुख उपक्रमाचा सखोल अभ्यास करून अशाच प्रकारचा पर्यावरणपूरक कार्यक्रम आपल्या राज्यातही राबविण्याच्या दृष्टीने आंध्र प्रदेश सरकार विचार करत असून, जल बिरादरीचे राष्ट्रीय समन्वयक सत्यनारायण बोलशेट्टी यांनीही या बैठकीत विशेष उपस्थिती लावून महाराष्ट्राच्या या पॅटर्नचे कौतुक केले. या अभियानामुळे जलस्रोतांचे जतन होऊन राज्याच्या शाश्वत विकासाला आणि पर्यावरण संतुलनाला एक भक्कम पाया लाभणार आहे.