भारत-अमेरिका व्यापारात नवा तणाव; ट्रम्प धोरणांमुळे १००% टॅरिफची शक्यता

नवी दिल्ली:भारत आणि अमेरिकेच्या आंतरराष्ट्रीय व्यापार संबंधांमधून एक अत्यंत मोठी आणि खळबळजनक बातमी समोर येत आहे. अमेरिकेकडून भारतावर पुन्हा एकदा टॅरिफची (Tariff) मोठी आणि भयानक तलवार लटकू लागली असून, भारताची चिंता वाढवणारी ही घडामोड आहे. अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांच्या धोरणांमुळे आणि निर्णयामुळे पुन्हा एकदा भारतासमोर मोठे आर्थिक संकट उभे ठाकले आहे. रशिया आणि युक्रेन युद्धाच्या पार्श्वभूमीवर अमेरिकेच्या संसदेत एक अत्यंत महत्त्वाचे आणि कडक बिल तयार करण्यात आले असून, सिनेटर लिंडसे ग्राहम यांनी हे बिल तयार केले आहे. रशियावर जागतिक स्तरावर तीव्र आर्थिक दबाव आणण्यासाठी आणलेल्या या बिलामुळे आता भारत, चीन, हंगेरी, स्लोव्हाकिया आणि अजरबैजान या देशांवर तब्बल १०० टक्क्यांपर्यंत किंवा त्याहून अधिक मोठा टॅरिफ लावला जाण्याची शक्यता निर्माण झाली आहे. या बिलाला हिरवा झेंडा मिळाल्याची माहिती समोर येत असल्याने भारताच्या अडचणीत कमालीची वाढ झाली आहे.

सध्याच्या जागतिक बाजारपेठेचा विचार केला तर, भारत हा रशियाकडून मोठ्या प्रमाणात सवलतीच्या दरात कच्चे तेल (Crude Oil) आयात करणारा जगातील प्रमुख देश आहे. भारत आपल्या गरजेच्या सुमारे ४० टक्के तेल रशियाकडून आयात करतो, ज्यामुळे भारताला आर्थिक फायदा होतो. मात्र, अमेरिकेचा स्पष्ट आक्षेप भारत आणि चीनसह रशियाकडून तेल खरेदी करणाऱ्या इतर देशांवर आहे. अमेरिका प्रत्यक्ष वा अप्रत्यक्षपणे भारतावर रशियाकडून होणारी तेल खरेदी पूर्णपणे बंद करण्यासाठी मोठा दबाव टाकत आहे. या नवीन बिलामुळे केवळ १०० टक्के टॅरिफच नव्हे, तर भारतावर अनेक कठोर व्यावसायिक निर्बंध देखील लादले जाण्याची शक्यता वर्तवली जात आहे. काही काळापूर्वीही अमेरिकेकडून भारतावर रशियासोबतच्या व्यापारामुळे टॅरिफ लादण्यात आला होता, आणि नुकताच १० टक्के टॅरिफ लादल्यानंतर आता थेट १०० टक्क्यांच्या टॅरिफचे मोठे संकट भारतापुढे उभे ठाकले आहे. यापूर्वी अमेरिकेच्या अशा दबावामुळे भारत आणि अमेरिका यांच्यातील संबंधांमध्ये काही काळ मोठा तणाव निर्माण झाला होता, परंतु भारताने इतर देशांसोबत व्यापार करार करत स्वतःसाठी नवीन मार्ग शोधले होते आणि अमेरिकेच्या दबावाचा फारसा मोठा नकारात्मक परिणाम भारताच्या अर्थव्यवस्थेवर होऊ दिला नव्हता. आता पुन्हा एकदा अमेरिकेने टॅरिफचे शस्त्र म्यान बाहेर काढल्यामुळे भारत-अमेरिका संबंधांमध्ये पुन्हा एकदा तणावाची स्थिती निर्माण होण्याची दाट शक्यता वर्तवली जात आहे.