मुंबईत पर्यावरणपूरक गणेशमूर्तीचा अनोखा विक्रम; विक्रोळीच्या मोरयाची महाराष्ट्रातील पहिली ‘दुर्वांची मूर्ती’

मुंबई: मुंबईच्या गणेशोत्सवात दरवर्षी वेगवेगळे सामाजिक संदेश देणारे आणि नाविन्यपूर्ण देखावे सादर करण्याची परंपरा कायम आहे. मात्र, यंदा विक्रोळी पश्चिम येथील प्रसिद्ध ‘बाल मित्र कला मंडळाचा’ म्हणजेच सर्वांच्या लाडक्या ‘विक्रोळीचा मोरया’ चा गणेशोत्सव संपूर्ण महाराष्ट्रात चर्चेचा विषय ठरला आहे. यंदाच्या २०२६ च्या गणेशोत्सवात या मंडळाने महाराष्ट्राच्या इतिहासात प्रथमच अत्यंत पर्यावरणपूरक आणि आगळ्यावेगळ्या अशा ‘दुर्वांपासून’ साकारलेली हुबेहूब गणेशमूर्ती प्रतिष्ठापीत केली आहे. गणपती बाप्पाच्या पूजेत अत्यंत पवित्र मानल्या जाणाऱ्या दुर्वांचाच वापर करून बाप्पाचे रूप साकारण्याचा हा प्रयोग पहिल्यांदाच पाहायला मिळत असून, या अनोख्या मूर्तीचे दर्शन घेण्यासाठी मुंबईभरातून भाविक गर्दी करत आहेत.

          सन १९७२ पासून स्थापन झालेली आणि सातत्याने धार्मिक उपक्रमां सोबतच सामाजिक जाणिवा जोपासणारी ही मंडळी यंदा आपल्या गौरवशाली प्रवासा सोबतच एका वेगळ्या प्रयोगासाठी ओळखली जात आहे. केवळ पर्यावरणपूरक मूर्तीच नव्हे, तर मंडळाने यंदाची उत्सवाची थीम देखील अत्यंत विचारपूर्वक आणि आधुनिक युगाशी जोडणारी ठेवली आहे. ‘गुरू ते Google गुरू’ अशी या वर्षीची लक्षवेधी थीम असून, यादរយៈ ज्ञानाचा आणि शिक्षणाचा झालेला प्रवास अत्यंत सुंदररीत्या मांडण्यात आला आहे. प्राचीन काळात ज्ञान मिळवण्याचे एकमेव माध्यम ऋषी-मुनी आणि गुरू-शिष्य परंपरा हीच होती. या परंपरेतूनच एका पिढीकडून दुसऱ्या पिढीकडे ज्ञानाचा आणि संस्कृतीचा अमूल्य वारसा सुपूर्द केला जात होता. परंतु, काळ बदलला तशी शिक्षणपद्धती बदलली आणि आधुनिक तंत्रज्ञानाचा प्रभाव झपाट्याने वाढला. आजच्या डिजिटल युगात केवळ एका क्लिकवर इंटरनेट आणि सर्च इंजिनच्या माध्यमातून जगातील कोणतीही माहिती सेकंदात उपलब्ध होते. याच पारंपारिक ज्ञानप्रवासापासून ते आजच्या डिजिटल गुगल युगा पर्यंतच्या प्रवासाचा सुंदर धांडोळा या थीमच्या माध्यमातून घेण्यात आला आहे.

          या अतिशय कल्पक आणि वैशिष्ट्यपूर्ण दुर्वांच्या गणेशमूर्तीचे शिल्पकार म्हणून भांडुप येथील प्रसिद्ध मूर्तिकार रतन बागवे यांनी आपले कौशल्य कामाला लावले आहे. दुर्वांच्या लवचीक आणि नाजूक देठांतून बाप्पाचे विलोभनीय रूप साकारणे हे एक मोठे आव्हान होते, जे त्यांनी अत्यंत लिलया पेलले आहे. याशिवाय, यंदाच्या संपूर्ण देखाव्याचे कला दिग्दर्शन स्वप्नील सामंत यांनी सांभाळले असून, संकल्पनेचे सुंदर लेखन आणि सादरीकरणाचे निवेदन विजय कदम यांनी केले आहे. मूर्तिकलेची सुसंवादकता, अचूक कला दिग्दर्शन आणि अभ्यासपूर्ण कथन यांच्या संगमातून भाविकांना एक अभूतपूर्व आणि आत्मिक अनुभव देण्याचा यशस्वी प्रयत्न बाल मित्र कला मंडळाकडून करण्यात आला आहे.

         बाप्पाला दुर्वा वाहण्याची परंपरा प्राचीन काळापासून चालत आली आहे, कारण बाप्पाला दुर्वा अत्यंत प्रिय आहेत. याच धार्मिक श्रद्धेला पर्यावरणपूरकतेची जोड देत साकारलेली ही मूर्ती आणि आधुनिक डिजिटल युगाची झलक दाखवणारी ‘गुरू ते Google गुरू’ ही थीम या दोन्ही गोष्टींचा सुंदर संगम यंदा विक्रोळीच्या मोरयाने साधला आहे. जे गणेशभक्त या आगळ्यावेगळ्या आणि ऐतिहासिक सोहळ्याचे साक्षीदार बनू इच्छितात, त्यांच्यासाठी ‘ब्लूमेन बिल्डिंग शेजारी, स्टेशन रोड, विक्रोळी पश्चिम, मुंबई – ४०००८३’ या पत्त्यावर हा मानाचा मंडप उभारण्यात आला आहे. परंपरा, पर्यावरण आणि तंत्रज्ञानाचा हा अद्भूत मेळावा पाहण्यासाठी यंदाच्या गणेशोत्सवात विक्रोळीच्या मोरयाच्या दरबारात भाविकांची पावले वळत आहेत.